नागरं पिप्पलीमूलं पिप्पली चव्यचित्रकौ ॥५६॥
भृष्टं हिङ्ग्वजमोदा च सर्षपो जीरकद्वयम् ।
रेणुकेन्द्रयवाः पाठा विडङ्गं गजपिप्पली ॥५७॥
कटुकातिविषा भार्ङ्गी वचामूर्वे त्रिभागतः ।
प्रत्येकं शाणिकानि स्युर्द्रव्याणीमानि विंशतिः ॥५८॥
द्रव्येभ्यः सकलेभ्यश्च त्रिफला द्विगुणा भवेत् ।
एभिश्चूर्णीकृतैः सर्वैः समो देयश्च गुग्गुलुः ॥५९॥
वङ्गं रौप्यं च नागं च लोहसारस्तथाभ्रकम् ।
मण्डूरं रससिन्दूरं प्रत्येकं पलसम्मितम् ॥६०॥
गुडपाकसमं कृत्वा दद्यादैतद् यथोचितम् ।
एकपिण्डं ततः कृत्वा धारयेद् घृतभाजने ॥६१॥
गुटिकाः शाणमात्रास्तु कृत्वा ग्राह्या यथोचिताः ।
गुग्गुलुर्योगराजोऽयं त्रिदोषघ्नो रसायनः ॥६२॥
मैथुनाहारपानानां त्यागो नैवात्र विद्यते ।
सर्वान् वातामयान् कुष्ठानर्शांसि ग्रहणीगदम् ॥६३॥
प्रमेहं वातरक्तं च नाभिशूलं भगन्दरम् उदावर्त क्षयं गुल्ममपस्मारमुरोग्रहम् ॥६४॥
मन्दाग्निं श्वासकासांश्च नाशयेदरुचिं तथा ।
रेतोदोषहरः पुंसां रजोदोषहरः स्त्रियाम् ॥६५॥
पुंसामपत्यजनको वन्ध्यानां गर्भदस्तथा ।
रास्नादिक्वाथसंयुक्तो विविधं हन्ति मारुतम् ॥६६॥
काकोल्यादिशृतात् पित्तं कफमारग्वधादिना दार्वीशृतेन मेहांश्च गोमूत्रेण च पाण्डुताम् ॥६७॥
मेदोवृद्धिं च मधुना कुष्ठं निम्बशृतेन वा छिन्नाक्वाथेन वातास्रं शोथं शूलं कणाशृतात् ॥६८॥
पाटलाक्वाथसहितो विषं मूषकजं जयेत् ।
त्रिफलाक्वाथसहितो नेत्रार्तिं हन्ति दारुणाम् ॥६९॥
पुनर्नवादिक्वाथेन हन्यात् सर्वोदराण्यपि ।
Reference: Sharangdhara Samhita, Madhyama Khanda, 56-69 1/2.
Ingredients:
Nagara (Zingiber officinale, Rz.), Pippali (Piper longum, Fr), Chavya (Piper chaba, St), Pippali mula (Piper longum, Rt), Chitraka (Plumbago zeylanica, Rt), Hingu (Ferula narthex, Or), Ajamoda (Trachyspermum ammi, Fr), Sarshapa (Brassica campestris, Sd), Shvetha jiraka (Cuminum cyminum, Sd), Krishna jiraka (Carum carvi, Sd), Renuka (Vitex negundo, Sd), Indrayava (Kutaja) (Holarrhena antidysenterica, Sd), Patha (Cissampelos pareira, Rt), Vidanga (Embelia ribes, Fr), Gaja Pippali (Piper retrofractum, Fr), Katuka (Picrorhiza kurroa, Rt), Ativisha (Aconitum heterophyllum, Rt tuber), Bharangi (Clerodendrum serratum, Rt), Vacha (Acorus calamus, Rz), Murva (Marsdenia tenacissima, Rt) 1 part each, Haritaki (Terminalia chebula, Fr), Vibhitaki (Terminalia bellirica, Fr), Amalaki (Emblica officinalis, Fr) 13.34 parts each, Shuddha Guggulu (Commiphora mukul, Or) 60 parts & Vanga bhasma, Raupya bhasma, Naga bhasma, Loha bhasma, Abhraka bhasma, Mandura bhasma and Rasa sindura 16 parts each.
Indications:
Gulma, Udavarta, Vataroga, Prameha, Bhagandara, Vatarakta, Kushtha, Arshas, Grahani, Nabhishula, Kshaya, Apasmara, Urograha, Mandagni, Shwasa, Kasa, Aruchi, Shukradosha, Rajodosha, Shotha, Vandhyatva, Shula, Pandu , Medovruddhi, Mushika Visha, Netraroga, Udara and used as Rasayana
Dosage:
1-2 tablets, 2-3 times a day or as directed by the physician.
Anupana:
Rasnadi kwatha / Kakolyadi kwatha / Darvi kwatha / Gomutra / Madhu / Nimba kwatha / Guduchi kwatha / Pippali kwatha / Patala kwatha / Triphala kwatha / Punarnavadi kwatha / Aragwadha kwatha.
